DẠY HỌC THEO GÓC, THEO DỰ ÁN, THEO HỢP ĐỒNG TIẾP CẬN TRONG GIÁO DỤC NGHỆ THUẬT VÀ CUỘC SỐNG

Ths. Nguyễn Thị Đông
Khoa Mỹ thuật Cơ sở

Đại văn hào L.Tônxtôi nói: “Nghệ thuật là một hoạt động của loài người, bắt đầu khi một người tự giác truyền đạt những tình cảm của mình đã thể nghiệm cho người khác, bằng các dấu hiệu bên ngoài, làm cho người khác lây lan được những tình cảm ấy và thể nghiệm được chúng”. Như vậy, nghệ thuật không những có thể, mà còn cần thiết biểu hiện những tình cảm cá nhân, nhưng không phải là những cái cá biệt, nhất thời, ngẫu nhiên, mà phải mang ‎y nghĩa khái quát chung nào đó. Đồng thời, nghệ thuật là một biểu hiện cao nhất của các quan hệ thẩm mỹ trong đời sống xã hội. Nội dung của nghệ thuật là những hiện tượng thẩm mỹ được phản ánh bằng hình tượng thông qua thế giới khách quan và tâm hồn sáng tạo của người nghệ sĩ. Nghệ thuật có hai bộ phận quan trọng là đối tượng thẩm mỹ và chủ thể thẩm mỹ. Đối tượng thẩm mỹ là hiện thực xã hội, chủ thể thẩm mỹ là nghệ sĩ. Điều này cho thấy rõ, giáo dục nghệ thuật là một trong những hình thức giáo dục đặc biệt của xã hội, người làm nhiệm vụ giáo dục nghệ thuật trước hết phải là người được giáo dục nghệ thuật, đồng thời phải là người nghệ sĩ - trung gian chuyển tải tình cảm thẩm mỹ của chủ thể sáng tạo đến với khách thể thưởng thức.
Giáo dục nghệ thuật trong nhà trường được thực hiện thông qua giảng dạy và thực hành các loại hình nghệ thuật: Văn học, văn hóa dân gian, nghệ thuật tạo hình, âm nhạc, sân khấu...Mỗi một loại hình nghệ thuật lại có cách tiếp cận và thưởng thức khác nhau; Đồng thời, cũng có những phương thức giáo dục khác nhau nhưng tất cả đều hướng tới giáo dục thẩm mỹ là chủ yếu. Quá trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục nghệ thuật trong nhà trường, người thầy – người nghệ sĩ – người thưởng thức cần thông qua hệ thống các phương pháp dạy học đặc trưng – một trong những yếu tố chủ yếu để chuyển tải những hiện tượng thẩm mỹ của xã hội và những tình cảm thẩm mỹ của người sáng tạo tới đối tượng một cách hiệu quả. Phương pháp dạy học là một hệ thống đa dạng; Song, trong nội dung bài viết này, tôi chỉ đề cập tới việc tiếp cận và hiệu quả của một số phương pháp dạy học: Theo hợp đồng, theo góc, theo dự án, nhằm thực hiện đổi mới phương pháp trong dạy học chú trọng phát huy tính tính cực, chủ động, sáng tạo của người học và phù hợp với lộ trình tiến tới định hướng thay thế dần chương trình dạy học định hướng nội dung bằng chương trình dạy học định hướng đầu ra trong xu thế hiện nay.
Các phương pháp dạy học: Theo hợp đồng, theo góc và theo dự án là một trong nhiều nội dung về dạy & học tích cực trong khuôn khổ của Dự án giáo dục Việt – Bỉ, đang triển khai có hiệu quả ở 14 tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam trong tất cả các môn học, nội dung của các phương pháp dạy học sẽ triển khai tiếp trên phạm vi toàn quốc tới các đối tượng day – học. Bởi vậy, tiếp cận các phương pháp dạy học này trong dạy học, giáo dục nghệ thuật sẽ khẳng định hơn vai trò của giáo dục nghệ thuật trong cuộc sống ngày nay.
* Học theo hợp đồng là cách tổ chức học tập, trong đó người học làm việc theo một gói các nhiệm vụ trong một khoảng thời gian nhất định. Học theo hợp đồng cho phép phân hóa trình độ người học, tạo điều kiện cho người học thực hiện nhiệm vụ và có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ theo khả năng phù hợp với trình độ phát triển của cá nhân người học. Người dạy, xây dựng nội dung học tập theo hình thức phiếu học tập – hợp đồng có cam kết, gồm các nhiệm vụ bắt buộc (theo chuẩn kiến thức, kỹ năng) và nhiệm vụ tự chọn (nội dung mở rộng và nâng cao) nhằm phát huy tính sáng tạo và khả năng tự học của học sinh. Học theo hợp đồng hướng tới củng cố tính độc lập và tăng cường hợp tác trong học tập của người học, đồng thời tạo điều kiện cho người học được tham gia hoạt động và lựa chon nội dung học tập đa dạng, đảm bảo học sâu và hiệu quả.
Học theo hợp đồng có thể tổ chức 2 hình thức: Hợp đồng cá nhân và hợp đồng nhóm. Hợp đồng các nhân – các nhân kí kết hợp đồng với người dạy. Tuy nhiên, trong hợp đồng các nhân có nhiệm vụ cá nhân và nhiệm vụ làm việc theo cặp hoặc theo nhóm, nhưng nhiệm vụ chủ yếu là các nhân hoàn thành sau đó có sự trao đổi, kiểm tra chéo theo cặp hoặc theo nhóm